Lima-ombouw: 1600 met een aantal verbeteringen. Deze loc kocht ik toendertijd als vervangende trekkracht voor m'n Lima Hondekop-bakken, waar ik toen nog geen motorwagen voor had. Temidden van het wachten van andere ombouw-operaties, besloot ik dit model ook maar aan te pakken: er zijn nogal wat punten die de nodige aandacht verdienen: Zo kloppen de frontseinen onder andere niet, zijn de stroomafnemers nogal simpel uitgevoerd, daar is echter makkelijk (maar zeeer doeltreffend!) wat aan te doen, en zitten de rooster aan de zijkanten eigenlijk op de verkeerde hoogte. Daarom maar een overzicht wat er aan deze lok gaat gebeuren. De stroomafnemers verfraaien De huidige front- en sluitseinen verwijderen: deze worden allemaal even groot, en een derde frontsein wordt aangebracht De roosters aan de zijkant gaan een millimeter of 1,5 omhoog, zodat ze tegen de dakrand aan komen te liggen, zoals het hoort. De aangegoten handgrepen verwijderen en vervangen door exemplaren van messingdraad Het 'voetenrekje' (zal vast wel een mooie naam hebben) boven de buffers dichtmaken: het heeft nu 2 gaten De buffers rechthoekig vijlen: deze zijn naar Frans voorbeeld half 'rond-vierkant' De mogelijkheden van het veranderen van de bevestiging van de kap op de onderbouw onderzoeken: de kap is nu moeilijk van het onderstel te krijgen Het geheel uiteraard weer in toonbare staat terugbrengen Diverse werkzaamheden aan de dak-opbouw uitvoeren Werkende front- en sluitseinen aanbrengen Bij de frontramen de bekende zwarte handrailingen aanbrengen Een nieuwe motor aanbrengen De stroomafname verbeteren Een belangrijk detail is dat ik de hoek die de frontramen maken ten opzichte van de neus niet aan ga passen: dat is een danig ingrijpende operatie dat ik er niet eens aan begin. Denk je er over deze ombouw ook uit te voeren: weet waar je aan begint! De vormen die je aan de diverse stukjes styreen moet vijlen zijn behoorlijk complex: vooral in het vele vijlwerk, en het daarna controleren van de vorm gaat veel tijd zitten. Eerst maak ik de lok volledig kaal: stroomafnemers, isolatoren, het rooster op het dak, alles kan los van deze lok. De buffers kunnen waarschijnlijk ook los, maar die zitten bij mij vastgelijmd. Dat zou ik best eens gedaan kunnen hebben toen ik de lok net had, en ik me ergerde aan de buffers die steeds losraakten.
Het begin: de front- en sluitseinen die er nu zitten, haal ik volledig weg. Een zijkniptangetje maakt korte metten met de overbodige stukjes plastic.
Na het wegknippen van de seinen is het vreemde 'bord' dat ook op de neus aanwezig is aan de beurt: ik heb dat met een scalpel gedaan. De vreemde verhoging die boven het nummerbord aanwezig is, moet ook weg, wederom met een scalpel. Uiteindelijk moet het er zoals hiernaast uit zien: alleen de 2 contactdozen mogen blijven zitten.
Even wat plamuren, schuren en dan een laag primer, om te zien hoe ik het gedaan heb: ik moest nog wat extra plamuur aanbrengen, om daarna de boel nog even glad te schuren. Vervolgens weer een laag primer. Daarna kon het gat voor het derde frontsein geboord worden. Voor het boren verdient het overigens aanbeveling eerst met een priem-achtig stuk gereedschap een centreer-gaatje te maken, en te beginnen met een klein boortje (0,6 mm of iets dergelijks) voordat je naar een grotere maat gaat: op die manier loopt de boor niet weg.
Alles is glad: tijd voor het aanbrengen van de nieuwe seinen. Ik maak die uit dik styreenplaat: het derde frontsein is vrij makkelijk: een rechthoekje met een gat er in, schuin naar boven afgevijld en vervolgens de schuine kant in een lichte V gevijld: EERST boren, dan het geheel uitzagen/knippen/snijden: als je eerst een blokje gaat zagen en bij gaat vijlen, heb je een onmogelijk klein stukje om nog in te boren. Mocht je daarnaast het boren verprutsen, dan heb je niet lang voor niets zitten vijlen. Omdat de gaten in een 1800 van Roco ook ongeveer een diameter van 2 mm hebben, houd ik dezelfde maten aan voor de Lima: het heeft een tweede reden, die je verderop wel leest. Op de foto is het derde sein al vastgelijmd, en ben ik bezig de voorbereidingen te treffen een van de houders voor het front/sluit sein te positioneren en vast te lijmen. Het witte stripje styreen dat je ziet liggen zorgt voor de juiste hoogte ten opzichte van het 'voetenrekje'
Dan een stukje masking-tape er overheen... Als na een kritische controle op de positie van de houder alles goed bevonden wordt, kun je het stripje styreen wegtrekken, en voorzichtig wat Plastic Weld toevoegen. Doe dat NIET met het penseeltje dat aan de dop vastzit... dat is veel te grof voor dit soort zaken.
Na hetzelfde geintje voor de linkerhouders herhaald te hebben, begint het zowaar al ergens op te lijken. De linkerhouder lijkt overigens niet recht te zitten, maar zit dat toch echt: de schaduw-werking van de flitser doet het symmetriebeeld geen goed.
En dan hetzelfde werk voor de andere neus. Het is niet het leukste werk: vijlen... controleren, nog eens vijlen, weer controleren, toch nog wat vijlen, weer controleren... De vorm die je moet vijlen aan de houders is best moeilijk: de kop loopt schuin naar beneden toe af, en ook nog links naar achteren af: die vorm moet je dus zien te vijlen in de houders, en dat moet dan ook nog recht komen te zitten, en op precies dezelfde hoogte, en afstand uit het midden... Ik zei het al eerder: weet waar je aan begint... Op de foto ben ik bezig met een van de gecombineerde front- en sluitseinhouders. Je zult al snel merken dat het vijlen van de ronde vorm niet makkelijk is, maar dat het vijlen opzich vooral snel kramp oplevert in je vingers. Een oplossing is om het stukje materiaal in zo'n 'marktklem' van mini-formaat te klemmen: op die manier vijlt het een stuk prettiger. Op een boortje van 2 millimeter klemmen kan ook: je bent op die manier wat wendbaarder, maar je voorkomt er alsnog de kramp mee.
Hierna begon ik aan de roosters aan de zijkanten: achteraf was het slimmer geweest om daar eerst mee te beginnen, en daarna pas de front- en sluitseinen aan te brengen, maar om dit verslag niet volledig overhoop te gooien, beschrijf ik alles maar in de volgorde zoals ik ook gewerkt heb. De roosters moeten er dus uit. Waarom? De 1600 van Lima is niet veel meer dan een omgespoten Franse loc. Zodoende zitten de roosters een millimeter of 2 te ver naar onderen. Om dat te verhelpen snij ik beide roosters los. Dat gebeurt a-symmetrisch, zodat het uitgesneden rooster vervolgens alleen maar omgedraaid en weer vastgelijmd hoeft te worden.
Het witte spul is een gietmal van een ander model, die toevallig mooi in de kap gepropt kon worden en voorkomt dat bij het snijden de kap fijngedrukt kan worden. Precies onder de dakrand moet het rooster losgesneden worden, en de andere snee moet precies tegen de onderkant van het rooster aanliggen. Op die manier krijg je een strip materiaal (het rooster) dat je theoretisch gezien alleen maar om hoeft te draaien om het weer vast te lijmen.
De zijkanten bij de roosters heb ik overigens gezaagd, om beschadiging van het dak door een eventuele uitschieter met de scalpel te voorkomen. Een fijn figuurzaagje en een boortje voor het maken van een gat is het enige dat je daarvoor nodig hebt. Het snijden is overigens een vermoeiende kwestie: het is een herhaaldelijk werkje van snijden, mesje optillen, en weer herhalen... Kom niet in de verleiding te denken dat je op een gegeven moment door de al aanwezige groef wel meer kracht kan zetten: een scalpel is vlijmscherp, en heeft er geen enkele moeite mee ineens naar links of rechts uit te wijken.
Uiteindelijk wordt het materiaal aan de andere kant van de snijwerkzaamheden (aan de binnenkant van de kap dus) wit: met wat buigwerk is het rooster vervolgens uit te breken, en na het hele proces voor de andere kant herhaald te hebben, moet het er uitzien zoals hiernaast.
Het terugplaatsen van de roosters is normaal gezien niet zo moeilijk: uitsnijden, de kap en het uitgesneden materiaal een beetje bijwerken, een strip in de kap lijmen, en het rooster weer terugplaatsen. Ik had echter 1 moeilijkheid: een van de roosters is ooit behoorlijk beschadigd geraakt bij het werken aan de baan (een harde les als 13-14 jarige: Houd je materieel uit de buurt als je met gereedschap bezig bent) Een uitschieter met een schroevendraaier leverde een flink aantal krassen en vernielde richels van het rooster op.
Daarom was het bij mij zaak om op de een of andere manier aan een nieuw rooster te komen. Ik besloot een mal te maken van het nog in orde zijnde rooster, om er vervolgens van giethars een replica van te maken. Zeker met een andere ombouw in m'n achterhoofd zou de mal niet alleen voor dit model een uitkomst bieden. Dus zo geschiedde, en zo ook het gieten.
Oef... dat bleek nog niet makkelijk! Niet alleen heb ik met het gieten last van een euvel waar ik wel vaker last van heb, namelijk 'na-reactie' van een afgietsel, waarbij het gegoten deel op 1 of meer plekken na een paar dagen ineens weer week en kleverig wordt, maar vooral het geheel luchtbelvrij krijgen is uitermate moeilijk. Wat tegen veel luchtbelletjes helpt is om direct na het volgieten van de mal met een satéprikker door de hars te gaan, en over de verschillende richels die het rooster vormen, te wrijven: zo gaan veel luchtbelletjes eruit, maar een volledig luchtbelvrij afgietsel heb ik er nog niet mee bereikt. Het is dat het rooster zwart wordt waardoor ik denk dat de kleine belletjes in het afgietsel dat ik nu op het oog heb, niet op zullen vallen.
Voordat het rooster teruggeplaatst kan worden moeten de randen even bijgewerkt worden: door het snijden is het materiaal opzij geduwd, wat een lelijke richel tot gevolg heeft. Een platte sleutelvijl maakt er korte metten mee. Een lichtbron is trouwens erg handig voor het controleren op dit soort richels: op de foto hiernaast kan je duidelijk zien dat er een richel uitsteekt: vergelijk 'm maar met de foto eronder.
En weg is de rand: doe dit echt voordat het rooster er terug in gaat, want je komt er anders lastiger bij.
En dan met een strip styreen, gesneden uit een plaat, een lijmhulp bevestigen (met lijm) aan de binnenkant van de kap. Zoals te zien is heb ik niet zo recht geknipt, maar ach, daar zie je als de lok dicht is toch niets meer van.
Even passen met het gegoten rooster: dit was vooral om te kijken of het kleine deel van de wand dat aan het rooster vast zit, gelijk lag met de kap.
En ja, ik zei wel dat die luchtbelletjes waarschijnlijk niet op zouden gaan vallen, maar of dat ook echt zo was, wist ik niet. Dus heb ik heb maar even een bus primer gepakt, en het rooster in de grondverf gezet, zodat ik er later een laag zwarte verf op kan spuiten, om te zien hoe erg de luchtbelletjes die hier en daar in het afgietsel zitten, opvallen. Een groot nadeel is dat de spuitnevel eigenlijk te grof is voor de fijne richels: het is lastig om de primer ook dekkend tussen de richels in te krijgen. Een laag zwarte verf leverde overigens op dat de luchtbelletjes amper opvallen: alleen als je het model voor je neus hebt staan, onder de juiste licht-inval, zie je de belletjes zitten, verder vallen ze niet op.
Nadat ik het rooster even zwart gespoten had, en bleek dat de luchtbelletjes amper opvielen, wou ik het rooster in gaan lijmen. Bij het loshalen van het afplakband bleef er echter een vreemde plakkerige laag achter op de plekken waar alleen primer zat. De primer bleek nog week te zijn, of was dat weer geworden door het afplakband. Het werd in ieder geval een klonterige bende van verf en het plakmiddel van het afplakband: Ik wilde de lijmlaag eraf hebben, en pakte een papiertje wat ik bevochtigde met alcohol. Al snel merkte ik dat ook het papiertje aan de kleverige zooi bleef plakken, en binnen de kortste keren was het probleem nog erger geworden dan het al was. Ik pakte m'n airbrush, en was van plan die te vullen met alcohol. Ik vergiste me in het flesje (wat best opvallend is, want het flesje met aceton is van glas, en dat met alcohol van kunststof) en goot per ongeluk aceton in het cupje. Ik haalde de trekker over... en meteen ontstond op de plek waar ik de airbrush op gericht had een beige plek: de verf die er zat was er af geblazen door de airbrush! Na nog 2 keer bijvullen van het cupje was het rooster weer als 'nieuw' Doe dit ALLEEN met onderdelen van giethars! Andere kunststoffen worden geheid zo week dat je ze gemakkelijk met de hand kan vervormen!
Om het voetenrekje bij te werken wou ik, uiteraard, plamuur gaan gebruiken. M'n tubetje Tamiya Putty was alleen wat aan de oude kant: het spul was te dik om nog goed aan te kunnen brengen op die moeilijke plaats. Dus toog ik naar de modelbouwzaak om een nieuwe tube te halen, maar door (vermoedelijk) een EU regeltje kan ik het spul in m'n reguliere winkel niet meer krijgen. Nou... dan moeten we maar, in de hoop dat dat voorlopig wel verkrijgbaar blijft, overstappen op iets anders. Ik koos voor de 2 alternatieven in de betreffende winkel: Humbrol Model Filler, en Revell Plasto.
Over Humbrol kan ik vrij kort zijn: na het doorprikken van de tube en er voorzichtig in knijpen om de inhoud eruit te krijgen spoot er zeer dun vloeibaar olie of iets dergelijks uit: daarna liep het langs m'n vingers op m'n werktafel: gelukkig kwam er niets op de kap, die er vlakbij lag, onvoorbereid op een dergelijke eruptie van chemische rotzooi. Ik kneep er nogmaals in, waarna er een onbestemde grijze brei van olie en iets dat op plamuur moest lijken uit kwam: de eerste flinke klodder was een slecht mengsel van het dunne vloeibare spul en het feitelijke plamuur. Na nogmaals knijpen kwam er weliswaar plamuur uit, maar het was veeel te dun: het was niet te verwerken zonder dat het bijna vanzelf van m'n mesje afliep (ik breng het plamuur aan met een mesje, ruimte voor ander gereedschap is er niet) Het stonk ook nog eens verschrikkelijk in vergelijking met het spul van Tamiya.
Ik slaakte een diepe zucht, en hoopte dat het Plasto van Revell niet eenzelfde vage brei was. Dat bleek gelukkig niet zo te zijn. Het verwerkt bijna hetzelfde als Tamiya, met als enige verschil dat Plasto sneller hard lijkt te worden dan Putty: het laatste kan ik kort na het aanbrengen nog extra uitsmeren, terwijl Plasto meteen klonterig wordt en rolletjes vormt als ik een poging doe het uit te smeren. De hiernaast staande afbeelding is dan ook het resultaat van de eerste plamuur-actie met Revell, overigens losgelaten op de naden rond het rooster.
Het giethars-rooster heb ik voor het inlijmen meerdere malen met de achterkant over een houtje bedekt met grof schuurpapier (korrel 80) schuurpapier gehaald, omdat de dikte van het gegoten deel niet helemaal overeenkwam met die van de al aanwezige wand van de kap. Ik meende dat het dun genoeg was, maar dat bleek helaas na inlijmen van het gietstuk toch niet het geval te zijn. En ja... dan is secondelijm geen leuk goedje. Met veel kracht zetten en bruut snij- en breekwerk heb ik het rooster er weer uitgekregen, met slechts een kleine breuk in het al gedane plamuurwerk aan het originele rooster aan de andere kant. Na nogmaals schuren van de achterkant van het rooster bleek ik inderdaad wel erg voorbarig gehandeld te hebben: het rooster lag nu veel mooier in de zijwand. Het gaf me tegelijkertijd de mogelijkheid om het rooster ongeveer 0,75 mm naar links te verplaatsen, omdat dat bij de eerste lijm-actie verkeerd was gegaan. Ik ben daarnaast begonnen met het dichten van het voetenrekje onder de seinen: al doende kwam ik er achter dat het betreffende rekje op het model niet in een V loopt zoals eigenlijk de bedoeling is, maar een lichte glooiing heeft: omdat het aan elke kant dichten van de 2 gaten al moeilijk genoeg is, ben ik niet van plan de vorm juist te maken.
Het plaatsen van stukjes styreen om de boel op te vullen is overigens niet makkelijk: je hebt weinig ruimte voor je vingers of een pincet, dus bedacht ik wat anders. In plaats van het stukje precies passend op z'n plaats te lijmen (met de risico's van lijmvingers of vastzittende pincetten) neem ik een langer stripje styreen, en vijl dat op maat, zodat het precies in het gat past: dan lijm ik het vast, om het na voldoende droging, voorzichtig op maat te knippen en vervolgens te vijlen. Op de foto hiernaast zie je zo'n langer stukje styreen: het 'lipje' geeft houvast om het stukje materiaal met 2 vingers op z'n plaats te houden en met de andere hand lijm toe te dienen, al moet de kap van de lok dan wel ergens in vastzitten, want anders kom je eigenlijk een hand of vingers te kort. Tijdens het bouwen bedacht ik dat het slimmer was geweest als ik gewacht had met het plaatsen van de seinen: met de seinen die al aan 1 zijde aangebracht zijn is er nog minder ruimte om te plamuren en te schuren, en die ruimte is al schaars...
Als tussenstap besloot ik te kijken of ik acceptabele seinhouders kon maken. Ik heb dat geprobeerd met dun koperdraad, dat ik om een boortje van 2 mm dikte wikkelde, en vervolgens in ringetjes knipte, die ik dan weer dichtsoldeerde. Na het dichtsolderen was het een kwestie van de soldeerlas bijvijlen en vastlijmen: geen leuk klusje met zulke kleine onderdeeltjes.
De eerste paar exemplaren heb ik zonder enige bewerking op de houders gelijmd, met secondelijm, maar echt tevreden was ik er niet over: echt stevig vast zat het ook niet overigens. Na 1 kant gecompleteerd te hebben ben ik daarom alles weer gaan verwijderen, en heb 1 kant van de ringetjes plat-gevijld, en daarna met de platte kant op de houder gelijmd: het zat steviger, maar ik was er nog niet helemaal tevreden over: ik heb ze verwijderd en ben aan het zoeken naar andere mogelijkheden.
Omdat ik de handgrepen aan de zijkanten van de loc ook wil vervangen door echte exemplaren, moesten deze uiteraard eerst verwijderd worden. Met een scalpel was het snel gedaan, maar ik kwam er op een gegeven moment achter dat de lak op dit model zo dik is dat ik er met de scalpel laagjes van kon 'snijden' (het komt meer op een soort fileren aan) Toen ik dat bemerkte, besloot ik dat alle originele verf eraf moest: het was natuurlijk handiger geweest als ik dat in eerste instantie had gedaan, maar de frontseinen nu weer weghalen en weer aanbrengen zag ik niet zitten.
Ik ben eerst met alcohol aan de gang gegaan, maar dat duurde me eigenlijk te lang: nadat ik las dat spiritus ook werkt, heb ik eens een fles spiritus gekocht, en inderdaad, dat ging een stuk sneller: het was alleen even afwachten of het ook veilig was voor de diverse lijmverbindingen die ik al gemaakt had, maar ook dat bleek geen probleem. Wel lijkt het plamuur iets aangetast te worden, maar met zekerheid kan ik dat niet zeggen. Toen na een paar dagen weken en heel veel borstelwerk met diverse tandenborstels het grootste gedeelte van de verf verdwenen was, bleek hoe dik de laklaag was: op de plekken waar al plamuur zat kon de spiritus uiteraard niet doordringen, dus daar zat nog verf. Hiernaast de richel tussen de plekken waar wel verf zit en waar de verf verwijderd is.
Ik moest opnieuw het schuurpapier ter hand nemen, en ik besloot nu eens nat te gaan schuren. Iets waar ik juist vanwege het feit dat je er water voor nodig hebt, een hekel aan heb: het gaat echter wel veel sneller dan zonder, daar kwam ik al vrij snel achter. Het resultaat lijkt ook gladder dan schuren zonder water. Het plamuren met het spul van Revell heb ik inmiddels beter onder de knie. Het is echt een kwestie van aanbrengen, en er vervolgens niet meer aankomen tot het uitgehard is. Diverse richels moesten toch nog eens een laagje plamuur krijgen, en zodoende werd ik er steeds beter in. Iets wat ook aangepakt wordt zijn de naden op de kop: op het deel dat de seinen draagt zit aan de zijkanten een vreemde naad. Of het gietnaden zijn of naden die bij het franse model daadwerkelijk aanwezig horen te zijn weet ik niet, maar op het nederlandse model horen ze in ieder geval niet thuis. Op de foto hiernaast de betreffende naad: met verf op de kap, of zonder verf is dit in het echt beter te zien dan op de foto. Wordt vervolgd!