De inbouw van een decoder in het Roco Gläsener Zug. Voor het testen van de bovenleiding op m'n baan (of de stroomafnemer nergens achter blijft haken en dergelijke) gebruikte ik m'n Piko hondekop. Eerdere bovenleiding-ervaring heeft mij geleerd dat het testen met 1 treinstel alle knelpunten uit de weg ruimt, maar er nieuwe knelpunten opduiken bij een ander treinstel of locomotief met stroomafnemer. Ik had alleen nog locomotieven over, op m'n Sprinter na: die heeft echter een defect in de aandrijving (een van de tandwielen bij de motor is een paar tanden kwijt) en moet een aanpassing van het motorschild ondergaan voordat er veilig een decoder ingebouwd kan worden. Dus viel de keus op het 'Gläsener Zug' van Roco. Hoewel het een fantastisch model is, was het toch even slikken toen ik de 'buik' van het model een tijdje geleden openschroefde. Dat werd nog puzzelen om een decoder in te bouwen: om namelijk de doorkijk in het treinstel niet te belemmeren is de motor in de vloer gebouwd: niet alleen is daardoor de aandrijving onzichtbaar (er is geen motor te zien) maar is ook de ruimte voor extra electronica erg klein.
Goed, genoeg gepraat, ik maakte wederoom de 4 schroefjes los van het model, en haalde het motorplaatje eruit (let op: de motor heeft een cardan-aandrijving: na het metalen plaatje iets omhoog getrokken te hebben, zul je het geheel van het aangedreven wielstel af moeten bewegen) Boven in beeld ligt de decoder: ernaast ligt het plaatje metaal met het motortje erop.
Voor deze inbouwoperatie moet er wel wat gebeuren: zo is links (vrijwel niet zichtbaar op de foto) een printbaan onderbroken, en moest de bovenleidingsschroef sneuvelen (het schroefje waarmee gekozen kan worden tussen stroomafname via de rails of de bovenleiding) en is het lipje dat contact maakte met het koperdraadje dat verbonden was met de stroomafnemers verwijderd. De lampjes die normaal voor de front en sluitseinverlichting zorgen heb ik verwijderd: vanwege de wat hogere spanning bij een digitale baan kan het zijn dat de lampjes doorbranden, of veel warmer worden, met alle mogelijke gevolgen van dien. Daarnaast was de verlichting toch al allerbelabberdst.
Juist, die mooie NEM 652 stekker mag er dus mooi af: daar heb ik niet veel aan in dit geval.
Op zoek naar een plaatsje voor de decoder, iets dat, zoals ik al eerder schreef, bij dit model een uitdaging zou kunnen vormen, maar nee, het lijkt er wel voor gemaakt, dit vakje. Bijna dan, ik heb licht vijl- en schuurwerk moeten verrichten om het printje er vlekkeloos in en uit te laten glijden.
Na veel meetwerk het decoderprintje op het metalen plaatje geplakt met dubbelzijdig plakband, en de benodigde aansluitingen gemaakt: dat was nog behoorlijk lastig, omdat er niet veel ruimte is, en de motoras ook nog eens uitsteekt: de draadjes moesten dus niet te lang zijn, anders kunnen ze wel eens verstrikt raken in de as. De functie-aansluitingen heb ik voorlopig los gelaten: het licht komt een andere keer wel. De draadjes heb ik met een stukje dubbelzijdig plakband op de decoder gefixeerd.
En zo kan dit model gebroederlijk naast twee andere Duitse machines staan.
22-9-2009 Verlichting voor het Gläsener Zug Al vanaf de inbouw van de decoder moest het model het zonder front en sluitseinen stellen, of beter gezegd, al sinds de aankoop: de verlichting was zo ontzettend belabberd dat je er zelfs in een donkere kamer amper wat van zag: de sluitseinen waren daarbij echt het toppunt: op volle spanning zag je net aan 2 kleine rode gloeiende stipjes. Omdat het model echter zo volgebouwd is, is het aanbrengen van verlichting geen makkelijk karwei. Na veel ploeteren had ik de front en sluitseinen werkend, maar bleek aan 1 zijde 1 LED defect: daardoor werkte het topsein aan die kant niet. Na me daar een tijdje aan geërgerd te hebben het model toch weer opengeschroefd om de defecte LED te vervangen.
Het begin: ik heb de complete bovenbouw verwijderd (het dak inclusief glaswerk), de machinistenzetel (met machinist) verwijderd, net als de blokjes metaal met de passagiers er op. Daarna was het bedieningspaneel aan de beurt, om zicht te krijgen op de lichtgeleiders. Veel opmeten leverde op dat ik met flinke zorgvuldigheid er een draadje messing, gebogen in de vorm van het bedieningspaneel, voorzien van 2 rode SMD LED's kwijt zou kunnen, waarna het paneel ook weer teruggeplaatst kon worden.
Een eerste test: dat ziet er toch heel aardig uit: op de foto is het minder goed te zien, maar in het echt was er nogal wat lichtlekkage. Een zwartgekleurd stukje styreen, dat ik tussen de lichtgeleiders schoof, voorkwam al teveel uitstraling van het witte licht naar de rode sluitseinen en andersom.
De witte LED's waren een ander verhaal: ik zag me, in de zeer krap bemeten ruimte waar de sluitseinLED's al aangebracht waren, niet nog een draadje messing met 2 SMD LEDs aanbrengen: In plaats daarvan besloot ik 2 zogenaamde Kruidvat LED's te nemen: dit zijn LED's die rond de kerstperiode bij de Kruidvat in de kerstverlichting zitten: voor 2 tientjes of zo heb je al snel 100 warmwitte 5 mm LED's: die zijn natuurlijk te groot om zomaar in te bouwen. Daarom zaag ik de zijkanten vna de LEDs weg, om daarna de LED een kopje kleiner te maken, en ook de bovenkant eraf te zagen. Na de zijkanten is het tijd om de zijden die haaks op de aansluitpootjes liggen bij te werken: even vijlen is een prima oplossing om de LED's aardig klein te krijgen. Hiernaast 2 LEDs al aangepast zijn, rechts een LED zoals die uit de Kruidvat kerstverlichting komt.
Na veel vijlen even passen: (De LED is linksboven te zien) nee dus... te breed, dus nogmaals de vijl erbij. Ik zal er niet omheen draaien dat dit isolatiemoeilijkheden gaf: omdat de LED zo plat en klein gevijld word, liggen de aansluitpootjes heel dicht bij de metalen blokken met de passagiers. Die metalen blokjes zijn niet zonder reden van metaal: ze transporteren de stroom van de wielstellen naar het printje met de motor en decoder.
En na nog meer vijlen is de LED eindelijk klein genoeg om vastgelijmd te worden: dit heb ik gedaan met secondelijm, die ik lang de tijd gegeven heb om te drogen, om een witte waas te voorkomen. Op de foto hiernaast is de LED trouwens ook ingeschakeld.
De draden worden met secondelijm in de buik van het voertuig op orde gebracht. Links zijn nog net de 2 weerstanden zichtbaar die naar het stekkertje gaan dat het printje met motor en decoder demontabel houdt.
Het zelf gemaakte stekkertje voor de verlichting, de vrouwelijke zijde: de massa zit in het midden, zodat per ongeluk verkeerd om insteken geen gevolgen heeft (behalve dan dat de verlichting dan met de verkeerde rijrichtingen correspondeert) Onder het stekkertje de decoder. Het stekkertje is trouwens niets meer dan een stukgeknipt IC-voetje.
Programmeren maar. Om even makkelijk te kunnen testen heb ik het printje losgehaald, en met krokodillenklemmen verbonden met de rails.
Alles leek prima te werken, dus schroefde ik het treinstel dicht, maar liet het dak met het glaswerk nog even achterwege. Met de centrale in de programmeermodus zette ik het model op de rails, om na een aanpassing van het adres over te schakelen op gewoon bedrijf... een sissend geluid was hoorbaar en de typische stank van een LED die het loodje legt kringelde m'n neus binnen: kort daarna sprong de centrale in de kortsluitbeveiliging. Het zal toch niet dat ik nu de decoder om zeep geholpen heb? Meteen het treinstel weer van zijn ingewanden ontdaan, en op zoek gegaan naar het defect. Hiernaast de LED die sluiting gemaakt had met een van de railstaven, via het blokje met passagiers. De laatste heb ik daarna voorzien van dun styreen plaat, ter isolatie. De hitte was blijkbaar gigantisch, want het blauwe draadje was spontaan losgesoldeerd.
Zucht... met wat snij- en breekwerk de defecte diode (of wat daar nog van over was) verwijderd, en er een nieuwe voor in de plaats gesoldeerd. Een test zonder kap op het model en met het printje met motor en decoder uitgebouwd leverde op dat de decoder gelukkig nog leefde. Na een driedubbele controle van alle verbindingen het geheel dichtgeschroefd... en... JA! LICHT!
En natuurlijk sluitseinen.