Bij 'het slooptransport' (elders op deze site) zat onder andere een BR55. Een stoomlocje (met tender) van Piko. Het is aardig naar de werkelijkheid, maar voordat het geheel echt ingezet kan worden in de museumdienst, moet er nog wel wat aan gebeuren.
Een van die dingen betreft de aandrijving: die is erg stroef en luidruchtig, heeft een erg hoge anker-kleef* en neemt daarbij veel plaats in in het machinistenhuis.
Tijd om daar wat aan te doen, was het eerste wat ik dacht toen ik het locje voor de eerste keer openmaakte.
Er was slechts 1 hoofd-eis: het machinistenhuis moest vrij worden, dus moest de aandrijving in de tender of de ketel: in de tender een aandrijving monteren zag ik niet zitten: dat is een operatie die wel erg ver gaat, en ik dit model daarnaast niet waard vind.
De motor moest dus in de ketel: probleem: er zijn maar weinig gangbare (sloop)motortjes die in de zeer beperkte ruimte van de ketel passen. Veel passen met motortjes die ik in mijn eigen sloopvoorraden had leverde op dat ik wel een passend motortje had, maar het betrof natuurlijk een type dat slechts voor 4,5 Volt geschikt was, iets dat ik niet zo'n goed idee vond.
Een poging het anker te herwikkelen mislukte, en dan vooral in de zin dat het geheel met te dik draad was herwikkeld.
Ik gaf het op en borg het model op, omdat er nog zat andere modellen op verbouwingen lagen te wachten.
Met de weet dat in veel CD-rom drives en CD-ROM schrijvers (branders) de bekende Modeltorque-achtige motortjes zitten, zocht ik bij de kringloopwinkel 2 schrijvers uit bij de flinke stapel drives die er aanwezig waren.
* = De anker-kleef is een soort 'drempel' die de spanning moet bereiken voordat de motor aanloopt: draait de motor eenmaal, dan kan de spanning teruggeschroefd worden, maar zo langzaam aanlopen gaat niet.
De laatste had ik ontdaan van zijn bruikbare onderdelen, en stond op het punt om in de prullenbak te verdwijnen, toen me ineens een uitermate smal motortje opviel dat, via een wormwiel en extra overbrengingen, de lade open en dicht deed.
Dus nam ik toch nog even de schroevendraaier ter hand, en bevrijdde het motortje uit zijn metalen houder. De 2 M2 schroefjes gingen in een bakje, zodat die eventueel later van pas zouden komen.
Ik had het motortje in mijn handen en dacht: 'dit zou wel eens kunnen gaan passen...'
Dus de kap van het locje erbij gepakt, en inderdaad: het kon niet beter geen millimeter te veel, geen millimeter te weinig.
De plek waar ik het motortje in gedachten had maakte het noodzakelijk dat die pen verwijderd moest worden. Maar dan zou uiteraard het kapje los op het model liggen, met het risico dat de cilinderblokken los zouden komen en al het drijfwerk er uit geduwd zou worden.
Na wat meetwerk besloot ik van een messing strip een beugel te maken, die aan beide zijden de motor omsloot, en aan de bovenkant weer samen kwam om de schroef van de kap vast te houden.
Dat bleek tijdens het bouwen iets te optimistisch gedacht: op de plek waar de originele pen aanwezig was, zat enige millimeters verschoven een van de aandrijftandwielen, en de beugel kon niet anders geconstrueerd worden om te voorkomen dat het tandwiel daar niet tegenaan liep.
Na veel wikken en wegen uiteindelijk besloten de zaag in het overbodige stuk van de strip te zetten, en de motor slechts aan 1 kant (die van de as) te bevestigen.
Neem een bankschroef, waar je, naar believen 2 spanplaatjes bij gebruikt. Meet en teken het buigpunt van het messing af, en klem het messing in de bankschroef: je hoeft de bankschroef niet helemaal aan gort te draaien voor deze bewerking, als het messing niet al te gemakkelijk te bewegen is, zit de bankschroef vast genoeg. Controleer met een blokhaak(je) of het messing recht in de bankschroef gemonteerd is.
Daarna kan je, afhankelijk van de dikte van het messing (of ander materiaal) met je handen het stripje ombuigen: een hoek van 90 graden lukt misschien niet, maar kan eventueel met een paar voorzichtige tikjes met een (kunststof) hamer opgelost worden, of door na het uit de bekken nemen van het werkstuk, gewoon uit de losse hand voorzichtig de hoek 90 graden te maken.
Daarna het wormwiel op de as geplaatst: het paste perfect: alles sloot mooi op elkaar aan, de motor zat op de juiste hoogte, en dreef het een na laatste aandrijftandwiel mooi aan.
Even ter test het kapje vastgeschroefd: het gleed perfect over het motortje heen, en onder de ketel doorkijken was nog steeds mogelijk, zoals dat ook voor de motor-ombouw was.
Even snel aangesloten op de voeding, en bij 1,2 Volt (de laagst mogelijke spanning op de betreffende voeding) liep het geheel al prima aan.
De maximale spanning van dit motortje ligt met 9 Volt overigens wel aan de lage kant: maar omdat het model toch van een decoder voorzien wordt is dat prima op te lossen.
Een ander 'nadeel' betreft de overbrenging: het originele Piko motortje bracht via 3 tandwielen de motorkracht over naar de drijfwielen: 2 van die 3 tandwielen zijn verwijderd, omdat ze niet meer nodig waren, het wormwiel van de nieuwe motor dreef het laatste tandwiel prima aan.
Het betekent echter dat het geheel al gauw veel en veel te snel gaat draaien, nog een beetje versterkt door de lage maximale spanning van 9 Volt.
Op een gewone trein-trafo aangesloten kon het geheel al zo hard draaien dat het drijfwerk volledig uit de geleidingen en cilinderblokken schoot.
De weinige vertraging die van de motor naar de feitelijke drijfwielen overgebracht wordt heeft wel weer een voordeel: minder herrie: omdat de motor niet hard hoeft te draaien om ook de snelheid flink te verhogen, wordt de geluidsproductie van de motor en de tandwiel-overbrengingen beperkt.
Daar kwam wel een nadeel naar voren: omdat de spanning die de motor dan gevoerd krijgt wat hoger ligt dan van een gewone treintrafo, gaat de snelheid nog verder omhoog.
Ik had de maximale snelheid eerst op waarde 20 gezet (CV 5) maar zelfs dat was onrealistisch hard, en zelfs zodanig hard dat ik 'm kneep wat betreft het drijfwerk.
Na nog verder temmen van de decoder stond de snelheids-instelling uiteindelijk op 8... iets dat gerust wel als erg laag beschouwd mag worden. Na het aanpassen van de minimumsnelheid en wat spelen met de motor-CV's kreeg ik het geheel tergend langaam aan het draaien, ondanks de zeer geringe overbrenging en de lage maximale motor-spanning.
Ombouw geslaagd! Nu de rest nog... wordt daarom vervolgd...
8-10-2009 Donor-loc met donor-tender
Zoals al eerder beschreven, moest de tender als verloren worden beschouwd: die bleek niet alleen verbogen, maar ook in de lengte-richting een draaiing te hebben. Dat ging ik niet meer herstellen.
De tender bleek echter een veel gebruikt exemplaar in meerdere modellen: ik heb weinig verstand van stoomlocs, maar ik vermoed dat het Piko niet zoveel uitmaakte wat voor tender er achter hun model gehangen werd.
Op Marktplaats kwam ik een setje Piko Junior tegen: wat rails, een stuk of 6 wagens, een stoomlocje met tender en een trafo. Na een weekje wachten kwam het pakje aan, en kon ik de tender aanschouwem: het was precies dezelfde tender als van de BR55, met als enige verschil dat deze wel in orde is.
Dat samen met het feit dat de laagjes metaal van het blikpakket niet meer 1 geheel vormden, resulteerde in het besluit dat niets anders restte dan onttakeling. Hiernaast het ter ziele gegane locje.
En alsof dat nog niet genoeg is moeten tender en loc wel door een krappe boog kunnen, zonder dat de boel gaat wrikken...
Na het maken van een print voor de onderzijde van de locomotief, omdat het origineel van plastic was en half door midden 'gescheurd' was, en daar ook de printpennen voor de stroomvoerende koppeling aan gesoldeerd te hebben, onderwierp ik een meet-test, en pakte de tender erbij, om te kijken waar het draaipunt aan de tender ongeveer zou moeten komen.
Alleerst een foto van de print met de stroomvoerende koppeling: op de foto in gekoppelde toestand.
Onvoorziene problemen dus, en even een tijdje nadenken hoe ik dit op ga lossen.
Wordt vervolgd!
In plaats van een koppeling te bedenken die zowel de mechanische als electrische koppeling in 1 keer zou leggen, besloot ik
me eerst eens om het mechanische aspect van de koppeling te bekommeren. De decoder komt in de tender, dus moeten
er minstens 5 verbindingen tussen de tender en de lok gelegd worden (Rails links en rechts, de aansluitingen voor de
motor en 1 draadje voor verlichting: ik trek er nog een zesde bij: de functiemassa)
Door de decoder eerst tijdelijk vast met de print onder de loc te verbinden kon ik me volledig op het mechanische deel storten.
Van vorige keren had ik al om te testen een kortkoppeling-mechaniek met dubbelzijdig plakband onder de tender gemonteerd.
Ik verwijderde het plakband en de resten, en lijmde het mechaniek resoluut vast met secondenlijm: De tender was opzich het
probleem niet zo: de loc leek eigenlijk te weinig ruimte te bieden daar ook nog een koppeling te plaatsen.
Ik heb hier helaas totaal geen foto's van gemaakt, dus dit keer alleen een lap tekst.
Het schroefje dat bij de loc de print vasthield aan de cabinezijde zat eigenlijk precies op de juiste plek om er een NEM-schacht te monteren.
Ik korte de print in, en verwijderde daarmee onder andere de mogelijkheid tot het aansluiten van de stekker die uit de tender
zou komen, zorgde ervoor dat het printje even verderop een nieuw schroefgat kreeg, en zorgde met een schroefje voor een scharnierpunt voor de NEM-schacht.
Omdat loc en tender bij elkaar horen kan ik toch lekker m'n eigen wetten maken, dus met wat passen en meten met
bestaande kortkoppelingen zag ik dat ik eigenlijk alleen de 'klemveertjes' nodig had: alleen de gedeeltes van de koppeling die in de NEM-schacht gestoken worden dus.
Ik sneed de overtollige stukken van de koppeling af, en lijmde de 2 klemstukken aan elkaar met secondenlijm: zoals ik
eigenlijk wel verwachtte lijmde het totaal niet: het is waarschijnlijk PP of PE, en dat zijn beide erg moeilijke kunststoffen
om te lijmen.
Ik had echter nog een verpakking 'Moeilijke kunststoffen secondenlijm' van Pattex liggen (het exacte typenummer ben ik even kwijt)
De lijm die erbij zit is waarschijnlijk gewone cyanoacrylaat lijm (secondenlijm dus, maar toch gebruik ik de bijgeleverde lijm maar) maar de truc zit 'm in de activator pen die erbij geleverd wordt: een stift met een ontzettend stinkend goedje erin, waarmee je beide te lijmen delen eerst 'insmeert' en een minuut laat intrekken: het kunststof zal dan wat wit uit gaan slaan, of tenminste, dat deed het bij mij telkens.
Vervolgens is het een kwestie van de secondenlijm eenzijdig aanbrengen en de delen samenvoegen: voordat ik dat deed had ik in beide koppeldelen een gaatje geboord, en in 1 deel een metaaldraadje vastgelijmd. In de hoop een wat sterkere lijmverbinding te krijgen stak dat metaaldraadje uiteraard iets in het andere koppeldeel.
Na het lijmen was het inderdaad heel wat steviger, maar dat gooide ik vooral op de speciale voorbehandeling, en niet zozeer op het metaaldraadje.
Helaas brak ook deze lijmverbinding vrij snel, en ben ik dus weer terug bij af: ik moet een manier zien te vinden de 2 koppeldelen op een sterke manier samen te voegen.
Een andere tegenslag is de print voor onder de loc: ik had daar nieuwe stroomafnemers aan gesoldeerd, om bij het vastschroeven onder de loc tot de ontdekking te komen dat het geheel sluiting maakt met het metalen frame. Daarnaast zitten ook de plastic houdertjes voor de assen in de weg, waardoor de print kromtrekt bij het vastschroeven. Ik zal dus nog wat moeten vinden op de print en de koppeling, maar als dat zover is heb ik het belangrijkste eigenlijk wel gehad.
Wordt vervolgd!