Inmiddels heb ik er een, en daarom besloot ik deze pagina in elkaar te draaien.

Op deze pagina geen gebruiksaanwijzing hoe je een airbrush moet gebruiken of hoe je moet verdunnen, of een vergelijking tussen verschillende spuiten en compressors: het is niets meer dan een pagina waar ik over mijn eigen eerste airbrush-ervaring beschrijf: het zou kunnen dat deze pagina ooit uitgebreid wordt met nieuwe ervaringen.

Goed... ik was gebleven bij de overdenkingen tussen spuitbussen en het ombouwen van modellen, en of ik daar in de toekomst wel verder mee wou gaan.
Opzich is er met spuitbussen prima te werken, maar voor mij hebben die toch een paar belangrijke nadelen:

• De spuitnevel is vaak erg krachtig
• De verhouding lucht/verf is niet te regelen
• Kleuren zijn niet te mengen/aan te passen
• Relatief duur in aanschaf
• Kleine richels/details zijn vaak moeilijk dekkend te krijgen zonder de omgeving veel te dik onder te spuiten
• Kleine onderdelen zijn erg inefficiënt wat betreft het verfgebruik: het overgrote deel van de spuitnevel gaat ernaast

Kijk, niet iedereen koopt een airbrush: als je slechts zo nu en dan eens een huisje of ander model van een ander kleurtje wil voorzien, kan je het beste bij spuitbussen blijven.
Wil je echter vaker modellen omspuiten, eens beginnen met (complete) zelfbouw van scenery of eens je eigen kleuren maken in plaats van de standaard spuitbuskleuren, dan ben je met een airbrush hoogstwaarschijnlijk beter af.

Heeft een airbrush dan alleen maar voordelen? Nee... was het maar zo.

• De aanschaf is financiëel gezien niet iets wat je zomaar doet
• Je dient de spuit na elke spuitbeurt volledig uit elkaar te halen en te reinigen: als je dit overslaat raakt de spuit verstopt, en ben je de volgende keer dat je wil spuiten eerst 15 minuten of meer bezig de spuit schoon te krijgen.

Mocht je over de aanschaf van een set denken, dan zijn er eigenlijk maar 2 regels:

• Goedkoop is duurkoop
• Koop een compressor

Voor de laatste geldt: als je echt een airbrush wilt, koop dan geen dure spuit, om die vervolgens aan te sluiten op een bus met drijfgas: de druk zal tijdens het spuiten afnemen, en de bus zal bevriezen: nou is dat laatste geen bijster groot probleem, het eerste is dat wel: je wilt een constante druk hebben, zodat de verf zo gelijkmatig mogelijk uit de spuit komt: Een compressor is daarom gewoon echt dé manier om je spuit van lucht te voorzien.

Mocht je toch nog niet helemaal zeker zijn over het feit of airbrushen wat voor jouw is of niet, dan kan je altijd eens informeren bij mede-hobbyisten, en vragen of je misschien eens wat mag oefenen, of langsgaan bij een winkel die de nodige specialiteit in huis heeft op dat gebied.
Een goede zaak, ik ben er zelf nooit geweest, is Airbrush Services Almere en ik zal er meteen bijzeggen dat ik snap dat die winkel niet voor iedereen (mezelf meegerekend) om de hoek ligt.

Ik had echter het geluk tegen een advertentie aan te lopen op het beneluxspoor forum, waar een meester-airbrusher zijn apparatuur wegens gezondheidsredenen helaas niet meer kon hanteren, en er daarom afstand van deed.
De compressor in de betreffende set was dan wel niet van het type 'fluisterstil' maar ik vind het geluid heel erg meevallen: daarnaast maakt de afzuiging van m'n spuitcabine ook herrie, dus had het weinig uitgemaakt.

Na het uit elkaar halen en het schoonmaken een paar keer geoefend te hebben - niet dat dat laatste nodig was, de vorige eigenaar had er perfect voor gezorgd - was het tijd om echt te beginnen met spuiten: er was echter 1 probleem... De spuitnevel en de vrijkomende dampen.

Net als met spuitbussen creëert een airbrush een behoorlijke spuitnevel, die uiteraard wel afhankelijk is van de druk waar je mee spuit. Ondanks de lagere druk wil je de dampen nog steeds niet inademen, en is een afzuiging dus zeker aan te bevelen.
Een korte opmerking wat betreft de afzuiging: zorg voor een borsetlloze ventilator: de dampen die je afzuigt zijn over het algemeen zeer ontvlambaar: het risico op explosies is met een borstelmotor, hoewel mogelijk te verwaarlozen, wel aanwezig.

Ik ging aan de slag met pen en papier, en begon wat te schetsen... Mijn raam op het noordoosten van het huis kon immers naar binnen open (niet persé nodig, maar het maakt bevestiging van het een en ander wel een stuk makkelijker)
Na slechts 10 minuten had ik het geheel op papier staan, en toog ik naar de bouwmarkt om het hout te laten zagen. Ik koos voor 8 mm dik MDF: veel dikker was een mogelijkheid, maar daarmee zou de hele constructie alleen maar zwaarder worden, en omdat ik het grootste deel in de raamopening moest plaatsen, kon ik het gewoon niet te zwaar maken.

Het idee:
Een spuitcabine die in de raam-opening geplaatst wordt, en via magneetsluitingen (officiëel heten ze magneet-snappers) de andere delen op zijn plaats houdt.
Door in het raamdeel een gat te zagen kan daar de uitlaat van een ventilator ingeschoven worden, en kunnen via 2 PVC knietjes de schadelijke dampen afgezogen worden, rechtstreeks naar buiten.

Na een dag flink ploeteren, mocht het resultaat er zijn:

De spuitcabine volledig opgebouwd: het kastje boven op de cabine is de voeding voor de 24 Volt ventilator, en is inmiddels vervangen door een ander exemplaar.
Daarnaast: Jaha... ik kan ook naar buiten kijken! Het lijkt me overbodig om te vermelden dat er van de betreffende doorzichtigheid van dit stuk acrylglas (beter bekend als plexiglas) nog maar weinig over is...

Een van de afzuig-openingen: ook deze zien er inmiddels niet meer zo schoon uit...
Daarnaast de krachtige 24 Volt (borstelloze!) walsventilator die verantwoordelijk is voor de afzuiging, met aan beide kanten de PVC knietjes.

En het wat aparte gezicht als je van buitenaf tegen de cabine aankijkt.

Nu kon ik eindelijk met m'n airbrush aan de gang!
Meteen heb ik wat verf uit een Humbroll blikje genomen, verdund met wasbenzine, goed geroerd, en in het glazen potje dat bij de spuit hoort, gegoten.
Van die laatste ben ik dan ook vrij snel genezen: zeker bij modeltreinen zijn de vlakken die je moet 'benevelen' niet groot, en vereisen daarmee ook weinig verf: het slangetje in het glazen potje dat de verf aanvoert vereist daarmee een redelijk gevuld potje om een 'sputtervrije' aanvoer van verf te verzekeren, terwijl daarmee de hoeveelheid benodigde verf behoorlijk vergroot wordt, en je een gedeelte ervan niet via het glazen potje in de spuit krijgt.

Al na 1 keer ben ik daarom overgestapt op het metalen cupje dat bij de spuit hoort: daar lijkt in eerste instantie weinig verf in te kunnen, maar als je er eenmaal mee gewerkt hebt zul je merken dat je er hele steden mee kan schilderen. Ok... nu overdrijf ik, maar ik zal eerlijk bekennen dat ik werkelijk versteld stond van de oppervlakte die je met een paar druppels verf en wat wasbenzine kan spuiten.

Na nog wat geëxperimenteerd te hebben met de druk, vond ik het tijd worden om m'n eerste model te voorzien van een laagje verf: het betrof geen duur model, dus als het fout ging, kon ik de verf er net zo snel weer afhalen, of het geheel gewoon weggooien.

Ik besloot met een van de sloop-opkoop modellen te beginnen, een simpel goederenwagonnetje, waar ik in totaal maar 3 (ok, eigenlijk 4) verschillende kleuren voor nodig had.
De mengverhouding voor de verf en de verdunner bedraagt 1:1, dus net zoveel verdunner als verf. Ik nam wat Humbrol bruin nummer 133, en mengde tot dat een goed vloeibaar, egaal mengsel was: de dikte moet ongeveer overeenkomen met die van halfvolle melk.

Ik haalde de trekker over... en er gebeurde niets: een foutje van niets, ik moest gewoon wennen aan het feit dat ik de trekker zowel in moest drukken, en tegelijkertijd over moest halen om er verf uit te krijgen (in de praktijk komt er vaak al genoeg verf uit als ik de trekker alleen maar indruk, maar dat terzijde)
Al snel had ik door op welke druk ik graag spuit: die waarde aflezen van de manometer is helaas onmogelijk, want die is daarvoor te onnauwkeurig: in ieder geval schroef ik de drukregelaar zover terug dat er nog net aan lucht uit de spuit komt, om hem daarna een halve slag terug te draaien: daarmee zit ik op mijn ideale spuitdruk, en komt er een rustige, fijne nevel uit.

Na een aantal laagjes nummer 133 (bruin) voor de bovenbouw, een aantal laagjes zwart uit een oud blikje Revell (iets wat hier en daar afgeraden wordt) voor de onderbouw, en een mengsel van een grijs kleurtje (nr. 79) en zwart uit een recenter blikje (nr. 33) voor het dak, was het geheel zeer aardig in fantasiekleurtjes gespoten: inmiddels heb ik van het betreffende model het grote voorbeeld gezien, en klopt de kleur van de luiken eigenlijk niet, maar ik vind het model er prima uitzien in zijn bruin-grijze jasje.

Metallics spuiten is bijna een vak apart: tot nu toe heb ik steeds last gehad dat (waarschijnlijk) de metaaldeeltjes snel naar onderen zakken, of dat er een vreemde laag bovenop de verdunner blijft drijven, wat voor beide situaties wat spuitproblemen geeft.
Een (vooralsnog) afdoende oplossing, temeer omdat ik weinig ervaring heb met het spuiten van metallics, en ik het vermoedelijk ook niet vaak zal doen, is het goed omroeren/schudden van het mengsel, en dan zo snel mogelijk in het cupje van de spuit te gieten, om bezinksel te voorkomen.

Waar ik nog minder ervaring mee heb is het spuiten van lak. Ik kan er, tot nu toe, kort over zijn: ik haat het spul. Ik moet de druk behoorlijk opvoeren om geen sputterende spuit te krijgen, maar na afloop plakt alles waar geen lak hoort te zitten, de spuit inbegrepen... Het schoonmaken ervan neemt na een lakbeurt ook twee keer zoveel tijd in beslag als met gewone verf.

Voor het spuiten van een DB-loc wou ik dit keer eens iets anders proberen, en niet voor de standaard verf gaan. Ik besloot eens een paar potjes Revell Aqua Color te kopen: een acrylverf, die in blauwe rechthoekige potjes verkocht wordt.
Om het spul te verdunnen, zodat ik het in de airbrush kon gebruiken, kocht ik er ook meteen een flesje verdunner bij voor Aqua verf, van dezelfde fabrikant als de verf.

De kap kon in de vensterbank uitharden, maar al snel zag ik hoe slecht het resultaat was. Niet alleen de lopers vielen op, maar verder zaten overal spetters van het sputteren, en ook diverse naden en fijne richels hadden de nodige vreemde slierten, alsof de verf er in draden uitgekomen was.
Toen de kap droger was, viel me ook op dat de verf bijzonder weinig hechtkracht vertoonde: ik kon met m'n vinger gemakkelijk zowel de laklaag als de primer-laag wegschrapen. Omdat ik de primer dit keer minder tijd heb gegeven om te drogen, namelijk zo'n 9 uur in plaats van de gebruikelijke 24 uur die ik aanhoudt, zou dat ook daar te maken mee kunnen hebben. Een grondverf die de aqua lak niet verdraagt zou, gezien de resultaten, ook best een mogelijkheid kunnen zijn.
Er was maar 1 voordeel: de kap was al heel snel stofdroog, behalve op de plekken met een loper: die plekken bleven urenlang vloeibaar.

Groot voordeel van deze verf is dan wel dat het er met een badje in warm water al redelijk makkelijk weer af ging (de spiritus deed het sneller en beter, dus al snel ging de kap weer in de blauwe ethanol).
Ik besloot de Aqua verf niet meer aan te raken, zeker niet toen ik, na een vraag over dat spul op het beneluxspoorforum las dat deze verf gevoeliger is voor beschadigingen, terwijl ik juist dacht dat deze 'lak' harder werd dan de traditionele verf.

De vraag op het beneluxspoorforum, of er meerdere mensen waren met deze problemen, werd overigens bevestigend beantwoord: Aqua-lakken zijn volgens meerdere reacties een ramp om met een airbrush te verwerken, en ook fasescheiding was geen onbekend verschijnsel.
Vallejo, maar goed, daar noem je ook een naam, schijnt prima te verwerken te zijn met de airbrush.
Een simpele conclusie: ik vergeet de aqua lakken, en blijf voorlopig bij m'n gewone 'gifitge' Revell en Humbrol potjes.

De BR103 van Lima, waar ik het al eerder over had, besloot ik na 4 laagjes beige te voorzien van de aluminiumkleur op de roosters.
Voordat ik er aan begon ging ik eerst goed spitten door de foto's die ik her en der van het internet geplukt heb, om te kijken hoe de roosters precies geschilderd moeten worden. Tot mijn grote schrik zag ik toen dat niet de roosters en de richels daar omheen aluminiumkleurig moesten worden, maar alleen de rooster en de richels daar direct omheen...

Dat betekende dus afplakken... maar met de Hondekop in m'n achterhoofd, waar de reclamebaan uitgelopen was op een fiasco, gaf ik het weinig kans. De Hondekop was vlak, dit model had overal richels, maar nog veel erger, ook klinknagels OP die richels.
Aan de andere kant: de Hondekop moest ik met een Tamiya spuitbusje te lijf gaan, terwijl ik nu met de zeer milde luchtstroom van m'n airbrush aan de gang kon... maar dan nog... mijn ervaring was dat dunne reepjes afplakband te weinig houvast hadden om goed 'af te dichten'.

Ik plakte een strook van 18 mm breed zo recht mogelijk op een plaat plastic, en sneed er een lange sliert van, en bracht deze aan op het model. Vervolgens ging ik met een scherpgesneden satéprikker over het plakband heen, om het over de klinknagels te duwen, en goed in de richel te duwen.
De verticale richels bedragen respectievelijk 2 en 3,2 mm breedte, wat dus weer snijwerk betekende. Ook die vervelend krullende slierten afplakband drukte ik zorgvuldig aan met de satéprikker.

Toen ik na 3 kwartier (ja, echt 3 kwartier) 1 kant gedaan had, begon ik aan de andere kant. Na anderhalf uur, en herhaaldelijk opnieuw aandrukken van het plakband en stevig wrijven om de klinknagels te bedekken en te voorkomen dat het plakband juist daar omhoog zou gaan staan, was het tijd voor de airbrush.

Na 1 laagje, wat niet dekte (dat is nou eenmaal het mooie van een airbrush, je kan de laagjes geweldig dun aanbrengen) had ik eigenlijk zin om het plakband te verwijderen om te zien of ik last had van kruipers, maar juist omdat dit zoveel afplakwerk gekost had, deed ik dat nu maar niet.
Na nog eens 2 laagjes metallic was het tijd om het afplakband te verwijderen. Voorzichtig haalde ik het plakband weg op plekken waar alleen de beige verf zat: afplakken van vlakken waar ik m'n airbrushkunsten al op losgelaten had, had ik tot dan toe nog niet gedaan.

Het kan dus wel: ik kan duidelijk merken dat ik in die 3 jaar die tussen m'n hondekop en dit model zit, zorgvuldiger ben geworden als het op afplakken aankomt.

Tot zover een overzicht van mijn airbrush-ervaringen...