Lima motoren staan niet echt bekend om hun geweldige rij-eigenschappen en geluidsproductie: hoewel goed schone, gesmeerde Lima-motoren een trein best in beweging krijgen, is het geluid bij hogere snelheden net een wat minder geweldig aspect, en daarnaast is kruipen met deze motoren er niet bij.
Gelukkig is daar wel een makkelijke, maar (in mijn ogen) redelijk dure oplossing voor, simpelweg door de motor te vervangen.
De Australische firma Modeltorque levert een aantal motortjes die in redelijk wat modellen te plaatsen zijn, en eenvoudig om te wisselen zijn met de Lima motoren.
Op 'de beurs' in Houten kocht ik bij de kraam van GM&S (Godfather Models & Supply) eens zo'n setje, in dit geval voor het ombouwen van een Lima.
1. open het model (dat was in mijn geval al gebeurd)
2. Schroef de draaistelzijkanten los van het motorhuis.
3. Verwijder het oude motorschild (bewaar hiervan de schroefjes!), de veertjes, koolborstels, veldmagneet en anker.
4. Plaats de Modeltorque-vervanger, en schroef die met de gewone Lima schroefjes op zijn plek: enig uitrichten is overigens wel noodzakelijk, maar geen hels karwei.
Daarna het geheel weer zodanig gesoldeerd dat het ook weer via de rails stroom op kon nemen, en inderdaad: het model snorde rustig over de rails, zonder het bekende 'zaag-geluid' dat de Lima motor produceert. Op hogere snelheden worden wel de tandwielen beter hoorbaar, maar blijft de motor alsnog stiller dan zijn Lima-voorganger.
Op het beneluxspoorforum ontstond een tijdje geleden een discussie over modeltorque motoren, en werd onder andere de vergelijking getrokken met motoren uit CD-spelers/branders/ want die leken daar wel erg veel op, en daarnaast had ik 2 (wat uiterlijk betreft) identieke motortjes in bezit.
Mabuchi maakt deze motortjes onder nummer 'RF-300' waar dan nog vaak 1 of 2 letters achter geplaatst worden, en soms ook nog een aantal cijfers bij gedrukt worden. Dat maakt soms het verschil tussen bruikbaar en onbruikbaar: Een motortje met de opdruk RF-300C-14720 was een type met een maximale spanning van slechts 2,2 Volt: die dus onbruikbaar is voor het modelbouw-gebeuren.
Een ander motortje heeft de opdruk RF-300EH en heeft een maximale spanning van 11 Volt, en is dus wel bruikbaar.
Naast deze motoren van Mabuchi heeft ook de Japanse firma Mitsumi een paar types van dergelijke motoren gemaakt, die kwa uiterlijk identiek zijn, maar ook niet allemaal bruikbaar zijn. Wat ik tot nu toe gelezen heb zijn de 25E4 types zondermeer bruikbaar, en maken extra cijfers of letters geen verschil voor de bruikbaarheid (maar ik raad aan dit toch zelf even te onderzoeken voordat je zo'n motor plaatst)
Dus in ieder geval het bruikbare motortje eens nader bestudeerd. Het lastige punt: de as van een Lima-anker heeft een diameter van 2,5 mm, terwijl het asje van het vervangende motortje 2 mm is. Goed, vond ik wel wat op. Ik verwijderde het motorschild, het anker, de magneet, en zaagde een stuk van een printplaat, boorde 2 gaten van een millimeter voor de soldeerlippen van de motor, daarna 2 gaten voor de bevestiging in het motorhuis, en soldeerde de motor aan het stukje print vast.
Daarna schroefde ik het geheel met M2 boutjes en moertjes vast aan het motorhuis, omdat de originele Lima schroefjes nog maar weinig 'vlees' hadden om het motorschild op zijn plaats te houden.
Van een reepje messing van 0,25 mm dik boog ik zo goed en kwaad als het kon een rondje, wat ik daarna in het gat van het zojuist 'gesloopte' tandwiel propte. Daarna klemde het geheel prima vast op het asje, en was het geheel nog aardig gecentreerd ook.
Ik voorzag de kopbak van deze Lima Hondekop van een decoder (Locpilot V3) en het geheel reed perfect en een stuk stiller over de baan: ook het bekende 'waggelen' van sommige Lima modellen was verleden tijd.
Wel moest de maximum-snelheid van de decoder even ingesteld worden, omdat die vanuit de fabriek op maximaal staat: omdat het modeltorque alternatief iets onder de 12 Volt zit met zijn maximale spanning rijdt het geheel wat harder dan gebruikelijk.
Terwijl ik de waardes van de CV's nog wat verder perfectioneerde, kwam ik ineens op het idee om te kijken hoe langzaam ik het geheel kon laten rijden. Dus de CV's nog wat verder aangepast, zodat de motor zonder stilstand op zijn laagste stand door bleef draaien, en toen was het tijd voor een vermoeiend testje: hoe lang ging het model over de 160 centimeter testspoor doen?
Tergend langzaam en zeer zacht zoemend kroop het geheel over de baan, om na een dikke 11 minuten (11 min. en 30 seconden om precies te zijn) de andere kant van de testbaan te bereiken.
Ik stond werkelijk versteld! Dergelijke tests hoef je met een Lima motor niet te proberen, want die haalt die tijden nooit.
Terwijl ik wat gereedschap aan het opruimen was, viel mijn oog op m'n oude computer, een machine van 12 jaar oud, waar echter een prachtige CD-schrijver in zat.
Die moest er dus aan geloven, en werd opengeschroefd: de oogst: 2 Mitsumi 25E4 motortjes.
Bij de 1600 heb ik dit opgelost door van dik styreen 3 'steuntjes' te maken, en die tussen het motortje en motorhuis te klemmen: door het verschuiven van deze steuntjes was de as zeer makkelijk uit te lijnen, en was ook dit model voorzien.
Ik herhaalde alle eerder genoemde stappen om het tandwiel op het kleinere asje geklemd te krijgen, en plaatste ook in dit model een decoder.
Na wederom aanpassen van de CV's om onder andere de maximum snelheid omlaag te brengen, onderwierp ik dit model aan dezelfde test: Al snel werd duidelijk dat dit model het eerdere 'record' van 11 minuten en 30 seconden ging verbreken: halverwege het testspoor was die tijd al gepasseerd, en was het model nog op weg naar het einde van het testspoor.
Na een vermoeiende 23 minuten en 7 seconden bereikte het model het einde van het spoor. Dit was werkelijk onvoorstelbaar!
Ik pakte de oude Lima-magneet erbij, en een plaatboor: een plaatboor is een boor om grote gaten te boren, maar NIET hetzelfde als een gatenzaag (beter bekend als 7-gaten zaag)
Mijn plaatboor gaat echter van 6 naar 30 mm, in stapjes van 2 mm, en laten de motortjes nou net een diameter van 25 mm hebben.
Na het opboren van de magneet naar 24 mm, heb ik de magneet voorzichtig met de hand ronddraaiend tegen de boor aangeduwd, om zo de diameter nog iets te vergroten. Nadat ik dit meerdere keren herhaalde bleef het motortje klemvast zitten in de magneet, en kon het geheel bevestigd worden in het motorhuis. Uiteraard dezelfde stappen ondernomen om het tandwiel op het asje te bevestigen, en daarna was ook de BR111 omgebouwd. Mijn decoders waren echter op, dus digitaal testen zit er nog niet in: daarnaast denk ik dat ik met 23 minuten en 7 seconden de grens ook wel zo'n beetje bereikt heb.
Voor de mensen die niet in het gelukkige bezit zijn van een oude computer met cd-rom speler/schrijver: deze appareten worden vaak verkocht bij kringloopwinkels, maar zijn vaak ook te vinden bij de 'milieustraten' waar men huishoudelijke apparaten verzamelt voor recycling. Vraag hier echter wel even toestemming voor aan een medewerker op het terrein, want het is bij mijn weten officiëel niet toegestaan. Mocht je echter groen licht krijgen op het terrein zelf wat cd-rom spelers aan een nader onderzoek te onderwerpen, zul je zeker succes hebben, en ben je kosteloos een paar prachtig bruikbare motortjes rijker!
Aansturing
Omdat ik een digitaal systeem bezit, worden mijn modellen uiteraard uitgerust met decoders. Deze ombouwoperatie, met de CD-speler motortjes is echter net zo bruikbaar in analoge modellen, wel verdient het dan aanbeveling om in de loc 2 aan elkaar geschakelde gelijkrichterbruggen op te nemen, om zo een spanningsval van ongeveer 1 Volt te creëren.
